Παρασκευή, 26 Ιουλίου 2013

Είναι το φάρμακο κοινωνικό αγαθό;


Το πρώτο άρθρο του ιδρυτικού νόμου 1397/1983 του Ε.Σ.Υ αναφέρει:
“Το κράτος έχει την ευθύνη για την παροχή υπηρεσιών υγείας στο σύνολο των πολιτών. Οι υπηρεσίες υγείας παρέχονται ισότιμα σε κάθε πολίτη, ανεξάρτητα από την οικονομική, κοινωνική και επαγγελματική του κατάσταση, μέσα από ενιαίο και αποκεντρωμένο σύστημα υγείας”.
Στα πλαίσια της ευθύνης διατήρησης της υγείας είναι ευνόητο ότι περιλαμβάνεται και η εξασφάλιση, ισοτίμως και άνευ προϋποθέσεων, της ενδεδειγμένης κατά περίπτωση φαρμακευτικής θεραπείας.
Είναι όμως το φάρμακο κοινωνικό αγαθό ή αποτελεί εμπορικό προϊόν και ως εκ τούτου μέσον κερδοσκοπίας και κερδοφορίας;
Η οδηγία 2001/83/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στα άρθρα 2 και 3 αναφέρει:
«(2) Κάθε κανόνας που διέπει την παραγωγή, διανομή ή χρησιμοποίηση φαρμάκων πρέπει να έχει ως βασικό στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας», συμπληρώνει όμως αμέσως μετά για την αποφυγή τυχόν παρερμηνειών «περί κοινωνικού αγαθού» και άλλων παρομοίων ιδεαλιστικών απόψεων:
«(3) Πάντως, ο σκοπός αυτός πρέπει να επιτευχθεί με μέσα, που δεν θα εμποδίζουν την ανάπτυξη της φαρμακευτικής βιομηχανίας και την εμπορία των φαρμάκων εντός της Κοινότητος».
Η προσέγγιση λοιπόν κατά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της έννοιας του φαρμάκου είναι διττή, σαφής όμως ως προς την προτεραιότητα της διασφάλισης για το φάρμακο της ιδιότητος του αγοραίου είδους.
Είναι δυνατόν να συγκερασθεί η ιδιότης του κοινωνικού αγαθού με εκείνη του εμπορεύματος, το  οποίον εξ ορισμού διέπεται από τις κερδοσκοπικές αρχές της αγοράς; Και στην περίπτωση κατά την οποία οι δύο ιδιότητες ευρεθούν σε αντιπαράθεση, ποιά υπερισχύει και ποιές αρχές διέπουν τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις;
Το κοινωνικό αγαθό ενέχει το γνώρισμα του δικαιώματος και τα κοινωνικά δικαιώματα στη δημοκρατία διέπονται από τις αρχές της ισότητος και της ισοπολιτείας, ενώ η πρόσβαση σε αγοραία είδη βασίζεται στην οικονομική κατάσταση ενός εκάστου των πολιτών και αποτελεί την βάση των κοινωνικών και ταξικών ανισοτήτων στην υφιστάμενη πολιτεία. Η οικονομική κατάσταση όμως, βάσει του ιδρυτικού νόμου του ΕΣΥ, αποκλείεται ως κριτήριο και συνθήκη εξασφάλισης της παροχής υπηρεσιών υγείας, γεγονός που αποδεικνύει ότι οι λέξεις και τα νοήματα στη σύγχρονη ισχύουσα νομολογία δεν διατηρούν πάντοτε αυτοτελώς και πλήρως την σημασία των.